Ekim 1989 ile Ekim 1992 arasında, Amerika, örgütsel süreçleri ve ezilenlerin mücadelesini günümüze kadar damgalayacak benzersiz ve benzeri görülmemiş bir toplumsal tezahürün sahnesiydi: Avrupa’nın topraklarımızı işgalinin başlamasının yarım binyılı çerçevesinde teşvik edilen Yerli, Siyah ve Halk Direnişinin 500 Yıllık Kıtasal Kampanyası.
Güçlü ulusal kökleri olan, ancak uluslararası düzeyde herhangi bir bağlantısı olmayan yerli ve köylü örgütleri (yani bu alandaki acemiler) tarafından teşvik edilmesinin yanı sıra, bu kampanyanın yeniliği, merkezi öncülü “çeşitlilik içinde birlik” olan ve farklı toplumsal sektörlerin hem ulusal hem de kıtasal olarak birleşme alanlarını açmayı başaran anlayışında yatıyordu. Ve bu, neoliberal politikaların örgütsel süreçler üzerindeki dağılma etkisinden dolayı ve Berlin Duvarı’nın yıkılmasından sonra birçok örgütün çaresiz hissetmeye başladığı bir dönemde, dağılma ve şaşkınlık döneminde.
Kampanya başlangıçta, 1987’de eğitim ve iletişim üzerine bölgesel bir çalıştayın düzenlenmesiyle yakınlaşma sürecine başlamış olan And Bölgesi’nden ve Brezilya’nın Topraksız Hareketi’nden (MST) yerli ve köylü örgütleri tarafından desteklendi.1, Diğer kararların yanı sıra, bölgesel bir koordinasyon mekanizmasının teşvik edilmesi ve Kolombiya’da, ancak Latin Amerika düzeyinde ikinci bir toplantının toplanması kararlaştırıldı. Hazırlıklar sırasında, o zamana kadar İbero-Amerika hükümetlerini formüle eden V Yüzüncü Yıl vesilesiyle “iki dünyanın buluşması” nı kutlama çağrısından kaynaklanan sonuçları tartırken, olaya bir bükülme kazandırılması kararlaştırıldı, böylece 500 Yıl civarında bir kıtasal kampanya için bir fırlatma rampası olarak hizmet etti. Amacı: “İspanyol fethinin V Yüzüncü Yıldönümünü… Amerika’mızın kendini keşfetmesinin başlangıcında ve ezilenlerin birliğini güçlendirme güdüsüyle.”
Başlangıç kolay değildi. Kampanya Bogota’da başlatıldığında, orada bulunan örgütlerin çoğu için kriterleri, önerileri, yaklaşımları vb. paylaşmak için ilk kez aynı masada oturuyorlardı. Bu nedenle, farklılıkların ortaya çıkması ve onlarla birlikte şüphelerin, korkuların, güvensizliğin ve elbette gerginliklerin ortaya çıkması uzun sürmedi. Ne de olsa, tüm gönüllülüğün ötesinde, her biri kendi özel mücadele geleneklerinin, örgütsel biçimlerinin, metodolojilerinin ve çalışma tarzlarının, protesto platformlarının, yaklaşımlarının vb. taşıyıcısıydı. Ancak, bir uzlaşma anlaşması hüküm sürdü: “yürüyerek yol almak”.
Amacı: “İspanyol fethinin V Yüzüncü Yıldönümünü… Amerika’mızın kendini keşfetmesinin başlangıcında ve ezilenlerin birliğini güçlendirme güdüsüyle”
Geniş bir tartışmayı ve çeşitli modalitelerin ve kapsamların seferberliğini teşvik eden bu yürüyüş, İspanya hükümetinin ve kıtanın akranlarının V Yüzüncü Yılı’na vermek istediği şenlikli karakteri iptal etmeyi başardı. Dahası, dinamikleri nedeniyle, kampanyanın kendisini aşmayı ve sektörel koordinasyon ve eklemlenmelerin ortaya çıkması için bir eritme potası haline gelmeyi, daha sonra yerli halkların koordinasyonu, Afro-Amerikan örgütlerinin yakınlaşması, Latin Amerika Kırsal Örgütlerin Koordinasyonu (CLOC-Via Campesina) ve Tanrı Halkı Meclisi, diğerlerinin yanı sıra Topluluk Örgütleri Kıtasal Cephesi’nin (FCOC) yeniden etkinleştirilmesi.
En dinamik kesimlerin en dışlanmış kesimler olduğu akılda tutulmalıdır: yerli, Afro-Amerikan, köylüler, yerleşimciler, kadınlar, vb., sadece yeni örgütlenme ve ifade biçimlerini ve yöntemlerini açıklamakla kalmayıp, aynı zamanda ortak bir paydayla yeni talepleri masaya yatırdılar: hem örgütlerin iç yaşamında hem de bir bütün olarak toplumun iç yaşamında toplumsal dışlanmanın bir antitezi olarak katılımcı ve müzakereci bir demokrasi özlemi. neoliberal modeli üreten budur. Ve bu perspektifte, “geniş, çoğulcu, çok etnikli, çoğulcu, çoğulcu, sömürgecilik karşıtı, anti-emperyalist, dayanışmacı, kendi kendini yöneten, demokratik, her türlü sömürüye, baskıya, ırkçılığa ve ayrımcılığa karşı” bir hareketi ifade etme zorluğu da ortaya atıldı.
Çeşitlilikte birlik
500 Yıl Kampanyası’nın “çeşitlilik içinde birlik” öncülünü benimsemesinin nedeni, yerli örgütlerin varlığı ve ittifakların anlamı ve karakteri hakkındaki endişeleriydi; öyle ki, sorunları etnik boyutu dahil etmek için yalnızca sınıfçı bir okumanın ötesine geçmeyi gerektiriyordu. Ve açıkçası, yürürken bu öncül de zenginleşti.
Pratik açıdan, bu, operasyonel sürecin düzenlenme şekline dönüştü: delegelerini kıtasal koordinasyona aday göstermek için geniş, bölgesel olarak ifade edilmiş ulusal komiteler, odak noktası ve bilgi alışverişinin kolaylaştırıcısı olarak operasyonel bir sekreterya ile. Bu yapılandırmanın arkasında, Kampanyanın her şeyden önce ilgili çeşitli sektörlerin bir araya geldiği bir alan olması ve bunların her birinin sahip olduğu girişimleri iyiye doğru teşvik edebileceği kriteri vardı..
Yani, her sektörün ve organizasyonun özerkliğinin bir teyidi, çünkü bir şey yapmak için kimsenin iznini istemek zorunda değilsiniz, ortaya çıkan tek şey, daha fazla güce sahip olma çabalarını koordine etme ihtiyacıydı. Dahası, tek kampanya olarak görülmedi, aksine önemli olanın, 500 yıl boyunca en fazla sayıda sektörün, içinde ya da dışında telaffuz edilmesi olduğu varsayılıyordu, çünkü bu şekilde ortaya koyduğu sorunlara kayıtsızlık kırıldı.
“Kampanyanın her şeyden önce ilgili çeşitli sektörlerin birleştiği bir alan olması ve bunların her birinin kendi lehine olan girişimleri teşvik edebileceği yönünde bir kriter vardı.”
Bu yüzden çeşitlilik iddiasında bulunarak (tek bir perspektif empoze etmeyi reddederek), yaklaşık 500 yıllık seferberliğin dağılmaya dönüşmesini ve önemsiz hale gelmesini önlemek istedik. İsterseniz, örtük yaklaşım şuydu: çeşitliliğe değer vermek, birliği güçlendirmek. Her formülün bir ön koşulu vardı: farklılığa saygı. Ve bu, şüphesiz, Kampanyanın kahramanlarına koyduğu en önemli zorluklardan biridir.
Toplumsal hareketlerin büyük bir kısmının, solun belirli bir geleneğinde okulu, parametreleri altında bunun bir trajedi olarak görüldüğü farklılığa tahammülsüzlükle damgalanmış hale getirdiği akılda tutulmalıdır. Bu nedenle “çeşitlilik içinde birlik”ten söz etmek başlı başına bu gelenekten kopmaktır.
Birçok toplumsal örgütte “yerli meselesinin” tabu olduğu ve hatta damgalandığı da unutulmamalıdır, çünkü emperyalizm tarafından halk kesimlerini bölmek için manipüle edilen bir konu olduğu düşünülüyordu. Ve gerçekten de birçok örnek bu değerlendirmeyi doğrulamaya hizmet etti, tıpkı Ronald Reagan hükümetinin Nikaragua’daki Miskitoları Sandinismo’ya baskı yapmak için kullanması ve daha sonra araçsal anlamlarını yitirdiklerinde onları kaderlerine terk etmeleri gibi. Ve hiç şüphe yok ki, kampanya, o zamana kadar çeşitli ülkelerde güçle patlamaya başlayan yerli halkların taleplerinin tanınmasına ve meşrulaştırılmasına katkıda bulundu.
Protagonizm ve toplumsal birleşme
Dış borçlara karşı yürütülenler gibi o zamana kadar sürmekte olan kıtasal nitelikteki diğer girişimlerden farklı olarak, örneğin, Kampanyanın tarihsel motivasyonun ötesinde güç kazanmasına izin veren şey, diğer faktörlerin yanı sıra, toplumsal bir protagonizmle doğmuş olması (genellikle taraflardan şüphelenmediğinde kayıtsızlık karşısında) ve ulusal süreçlere dayanmasıydı. Haziran 1990’da Ekvador’daki Yerli Ayaklanması’nda olduğu gibi, bölgenin çeşitli ülkelerinde meydana gelen yerli uyanışıyla el ele.
Dolayısıyla kıtasal ve bölgesel, ulusal komitelerin ifade etmeyi başardığı dinamiklerin ve yakınlaşmaların (çoğu durumda eşi benzeri görülmemiş) bir ifadesiydi ve bunun tersi de geçerli değildi. Bunun küreselleşme olgusuna halk alanından öncü bir yanıt olduğu söylenebilir, çünkü yerel ve küresel eylemlerin iç içe geçmesine, neoliberalizmin toplumsal taleplere empoze etmeye çalıştığı yerelciliğe karşı koymasına, önemli bir uluslararası dayanışma hareketi yaratmasına vb. izin verdi. Ve bu, uzaktan iletişim yöntemlerinin posta hariç, güvencesiz ve çok pahalı olduğu zaman. Kampanya, bazı ülkelerde pininolarını veren dijital iletişimin kullanımında da öncü olmasına rağmen, İnternet zamanları yıllar sonra gelecekti.
Ancak önemli olan, uygulanan eylemlere ek olarak, bu sürecin hem sektörler arasında hem de ülkeler arasında araya giren engelleri büyük ölçüde kaldırmaya izin vermesidir. Yani, farklı hareketlerin inisiyatif ve deneyim alışverişinde bulunmak, suçlamalarda bulunmak, bakış açılarını ortaya koymak, dayanışma yaratmak ve aynı zamanda ortak mücadelelere olanak tanıyan ortak eksenlerde tanımlamak için bir araya geldiği bir alanı ifade etmek. Yani, örgütleri merkezileştirme önerisi değil, mücadele eksenlerini birleştirme önerisiydi.
İsterseniz, toplumsal hareketlerin tartışıldığı izolasyonu ve dağılımı kırma ihtiyacına cevap vermeye çalışan bir girişimdi; bölgesel ve kıtasal düzeydeki örgütler arasında var olan geçici ve istikrarsız ilişkilerin üstesinden gelme ihtiyacı; belirli mücadelelerle etkili dayanışma ihtiyacı; uluslararası meselelerde ve mekanlarda kendi sesiyle çekim yapma ihtiyacı; Ve bunun için şemalar ve yapılar yerine dinamikleri ve mekanizmaları vurguladı.
Günün sürdüğü üç yıl içinde, hem ulusal, hem bölgesel hem de kıtasal düzeyde, sayısız toplantı, bir dizi etkinlik, ziyaret, deneyim ve bakış açısı alışverişi vb. gerçekleşti ve bu toplantılar, yalnızca mücadelelerine daha fazla destek ve aktif eşlik açısından değil, yeni dayanışma bağlarının örülmesine izin verdi. ama aynı zamanda ortak bir mücadelenin katılımcıları olarak. Bogota’daki Birinci Toplantı’da neredeyse hiç kimsenin bilmediği ya da çözemediği bir kısaltmalar toplantısı olduğu söylenebilirdi, ancak iki yıl sonra Xelaju’da (Guatemala) zaten temel kimliklerle karşı karşıyaydı ve Managua’daki III. Toplantı’da kıtasal bir hareket için perspektifler önermek için bu ortak eylemle elde edilen sonuçlarla karşı karşıyaydı.
Kısacası, bu Kampanya, yalnızca ulusal parametreler karşısında değil, aynı zamanda kıtasal ve hatta küresel arazide de örgütsel süreçlerle direnmemize ve ilerlemeye çalışmamıza izin veren bir tür büyük hendek haline geldi; bu arada Brezilya’nın Topraksız Hareketi için 1991 Alternatif Nobel Ödülü’nü (MST) ve Guatemalalı yerli kadın için 1992 Nobel Ödülü’nü kazandığı gerçeğinin de kanıtladığı gibi. Rigoberta Menchú Tum.
Öte yandan, örgütsel şema (ademi merkeziyetçi, bağlantı örneği -yön değil-, üyelerinin özerkliğinin tanınması ve saygı gösterilmesi, karar alma için bir norm olarak fikir birliği arayışı, vb.), Kampanyanın sıcağında dokunan eklemlenme süreçlerinde, örneğin sembolojiyi benimseyen CLOC-Via Campesina örneğinde olduğu gibi, referans haline geldi. Aynı şey, FTAA’ya karşı Kıtasal Kampanya ve şu anda devam etmekte olan diğer popüler girişimler gibi sonraki kampanyalarda da oldu.
Tüm bunlar, sonuçta, Kampanyanın yerel inisiyatiflere dayanarak küresel olarak hareket etme bağlantıları açısından elde ettiği kapasiteyi göstermektedir. Yani, ilk bakışta görülmeyen bir şey yüzeye çıktı ve mutlaka uygun şekilde değerlenmedi: koordinasyon için temel gereksinimler olan bir iletişim dokusunun, bilgi ağlarının, etkileşim alanlarının vb. eklemlenmesi.
1.
FENOCI, Ecuarunari-CONAIE ve ALAI tarafından 7-11 Ekim 1987 tarihleri arasında Ekvador’un Quito kentinde düzenlenen çalıştay